Leo Löwenthal’in Edebiyat, Popüler Kültür ve Toplum Kitabı Üzerine Bir Değerlendirme
Edebiyat, Popüler Kültür ve Toplum, edebiyat sosyolojisi açısından önemli bir yapıttır. Bu yapıtta yirminci yüzyıla kadar gazete, dergi, radyo ve sonrasında televizyon gibi kitle iletişim araçlarının gelişmesinin edebî eserin niteliği üzerindeki etkisi ve yayınevlerinin ortaya çıkmasıyla sanatçının hitap ettiği kesimin değişmesinin sanatçının edebî anlayışında yarattığı farklılıklar ele alınır. Edebî eser, toplumun beğenileri dikkate alınarak mı yazılmalıdır, yoksa salt sanatsal kaygılarla mı yazılmalıdır? sorusuna yanıt aranır. Bu sorunun beraberinde getirdiği bir diğer soru da edebiyatın bir meta mı yoksa sanat eseri mi olduğudur?Edebiyat bir meta olarak görüldüğünde edebî eserin toplumun isteklerine göre şekillenmesi doğaldır. Asıl soru edebiyat salt bir sanat eseri olarak kabul edilecekse toplumu ne derecede yansıtacaktır? Löwenthal’in yapıtında üzerinde durduğu bir diğer husus da popüler kültürün toplumun beğenisi ve eserin niteliği üzerindeki etkisidir.
Löwenthal, (s. 8), “Gerçekliğin olduğundan daha gerçek bir portresini çizen kişi sanatçıdır”, sözüyle sanatçı, toplum, edebiyat ve hakikat arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Löwenthal’e göre büyük edebiyat yapıtları, toplum ile toplumun kültür, yaşayış ve toplumsal rollerini nasıl gerçekleştirdikleri hakkında bilgi verir. Ona göre toplum ve birey ile ilgili en etkili gerçekleri geniş kesimlerin okumadığı edebiyat içermektedir. Bir yazarın büyük bir yazar mertebesine ulaşması insanlık durumuna dair görüşünün derinliğinden kaynaklanmaktadır. Leo’nun değindiği bir diğer önemli husus ise sanatçının tasvir ettiği toplumsal sınıftır. Ona göre edebiyat, çoğunlukla orta sınıfın gerçeklerini resmeder.
Bu yazı, Leo Löwenthal’in Edebiyat, Popüler Kültür ve Toplum adlı eserini edebiyat sosyolojisi bağlamında ele alan değerlendirme makalemin tam metnini içermektedir. Çalışma, modern kitle iletişim araçlarının edebî üretim üzerindeki etkisini ve edebiyatın sanat eseri mi yoksa kültürel bir meta mı olduğu tartışmasını incelemektedir. Makale, Edebi Eleştiri Dergisi’nde (2023, Cilt 7, Sayı 1) yayımlanmıştır.
Bu değerlendirme yazısı, Löwenthal’in edebiyat ile popüler kültür arasındaki ilişkiye dair yaklaşımını edebiyat sosyolojisi perspektifinden tartışmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın tam metnine aşağıdan ulaşabilirsiniz.